ป่าหมากที่กลับมา ‘บ้านไร่’อุทัยธานี

01 ป่าหมากบ้านไร่
08 ผลหมากพร้อมสับ
10 หมากเต็มต้น

กาลเวลาผ่านไป สิ่งต่างๆ ก็เปลี่ยนตาม หลายสิ่งยังคงอยู่ หลายอย่างจางหายไป

ต.บ้านไร่ อ.บ้านไร่ จ.อุทัยธานี พื้นที่ที่ใครเข้ามาจะพบต้นหมากมากมายเรียงรายตลอดเส้นทาง นั่นเพราะพื้นที่แห่งนี้เป็นพื้นที่ที่ได้ชื่อว่า “หมากล้านต้น”

ในอดีตชาวลาวเวียงอพยพมาจากเวียงจันทน์ ประเทศลาว ปลูกหมากขยายอาณาเขตพื้นที่อาศัย นานวันไปกลายเป็นป่าหมากที่ใช้อุปโภคบริโภคในครัวเรือน ในช่วงยุคสมัยหนึ่ง การกินหมากได้รับความนิยมมาก ทำให้หมากบ้านไร่กลายเป็นอาชีพหลักของคนในพื้นที่มาจนปัจจุบัน

04 น้องบิว

เมื่อเวลาผ่านไป การกินหมากน้อยลงมาก ทำให้ชาวบ้านหลายคนตัดสินใจเปลี่ยนป่าหมากเป็นป่ามัน พืชเศรษฐกิจที่สร้างรายได้มากกว่า ทำให้อัตลักษณ์ของบ้านไร่เริ่มจางไป

“เมื่อไม่กี่ปีก่อน ถ้าเดินไปตามซอยในหมู่บ้าน หนูจะเห็นต้นหมากโดนตัดเป็นตอๆ เลยค่ะ เขาจะเอาไปปลูกมันสำปะหลังส่งโรงงานค่ะ” บิว ด.ญ.กัญญาลักษณ์ อุลาลัก คลุกคลีกับหมากมาตั้งแต่เกิดเพราะแม่ยังคงทำอาชีพสับหมาก

สับหมากคือการเฉาะเปลือกหมากเพื่อนำเนื้อหมากออกมาฝานเป็นแว่นๆ และตากแห้งเพื่อส่งขาย เป็นกระบวนการผลิตแบบดั้งเดิมที่ทำได้ตามฤดูกาลเพียงปีละ 1-2 ครั้งเท่านั้น

ในช่วงเดือนตุลาคมจนถึงมกราคมเป็นช่วงฤดูหมากของบ้านไร่ ชาวบ้านหลายคนจะรวมตัวกันสับหมากเพื่อเตรียมส่งขาย แม้มูลค่าของหมากในปัจจุบันจะราคาไม่สูงเช่นเมื่อก่อน แต่ยังคงเป็นที่ต้องการในตลาด เพราะสมัยนี้นอกจากจะนำหมากไปกินแล้วยังนำไปย้อมผ้าได้อีกด้วย

05 การสับหมาก
09 ถึงฤดูเก็บหมาก
06 หมากตากแห้ง
07 จานกาบหมาก

“ถ้าเป็นช่วงฤดูกาลอื่นๆ ก็จะเก็บกาบหมากไปขายให้กลุ่มใบไม้เปลี่ยนเมืองของบ้านไร่เราค่ะ เขาจะนำไปอัดเป็นจานกาบหมาก ชาวบ้านร่วมกันทำด้วย เป็นรายได้อีกอย่างหนึ่งค่ะ” บิวเล่าเสริม

เมื่อราคาขายหมากตากแห้งน้อยลง การแปรกาบหมากที่ร่วงหล่นให้เป็นบรรจุภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อมอย่างจานกาบหมากเป็นการเพิ่มมูลค่าให้ต้นหมากได้มาก นี่จึงเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้วันนี้ป่าหมากที่ใกล้หายไปกลับคืนมาอีกครั้ง

“ทุกวันนี้เดินไปตามซอยต่างๆ เริ่มเห็นต้นหมากต้นเล็กๆ แทนต้นมันแล้วค่ะ ชาวบ้านเริ่มกลับมาปลูกกันอีกครั้ง ชื่นใจค่ะ” บิวพูดพร้อมรอยยิ้ม

เวลาที่ผ่านไปหลายสิ่งหลายอย่างต่างเปลี่ยนแปลง หมากที่บ้านไร่ อุทัยธานี ที่เคยทำหน้าที่เป็นแหล่งทรัพยากรเพื่อการบริโภคให้คนในท้องถิ่น เปลี่ยนแปลงเป็นแหล่งรายได้ที่สำคัญ แต่มีสิ่งหนึ่งที่หมากไม่เคยเปลี่ยนไปคือการทำหน้าที่เป็นความทรงจำที่มีค่าให้คนในท้องถิ่นจากรุ่นสู่รุ่น

ชวนระลึกความหลัง ครั้งหนึ่งในเชี่ยนหมาก กับรายการทุ่งแสงตะวัน ตอน ป่าหมาก กลับมา วันเสาร์ที่ 12 ธันวาคม 2563 เวลา 05.05 น. ทางช่อง 3 กด 33 และ Facebook ทุ่งแสงตะวัน เวลา 07.30 น.

ชมคลิปตัวอย่าง

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *